Een bijzondere eeuweling.

Dag lieve mensen.

Weet je? Als kind zag ik graag natuurdocumentaires. Ik herinner mij dat toen ik als kleine jongen op internaat zat er regelmatig een videocassette werd afgespeeld waarop een in het Duits ingesproken natuurdocumentaire stond. Het hoogtepunt van die documentaire voor mij - en voor de andere kleine bengels waarmee ik op internaat zat – was die ene scéne waarin dieren vruchten aten die van een boom vielen waarna ze één voor één stomdronken werden en allerlei dronkenmanscapriolen uithaalden. Om dan de dag erna wakker te worden met schele hoofdpijn. We rolden in de zetel van het lachen bij het zien van die gekke fratsen van die zatte dieren. Later leerde ik dat het een documentaire was van de Zuid Afrikaanse cineast Jamie Uys, die wereldberoemd zou worden met de film The Gods Must Be Crazy.
Als kind was ik eigenlijk altijd al gefascineerd door verre landen en onbekende streken. In oerwouden en wildernissen waar wilde dieren regeerden en waar je als mens maar beter op je tellen kon passen. Ook al werd dit in vroegere tijden nogal vaak vertelt vanuit een antropocentrisch standpunt. De dappere mens die de woeste natuur probeerde te temmen en naar zijn hand te zetten. Gelukkig denken we daar nu anders over en beseffen meer en meer mensen dat we die laatste restjes woeste natuur net moeten koesteren en in ere houden. We leerden dat regenwouden geen verzamelplek is van wilde dieren en woeste stammen maar een onmisbare schakel in het ecosysteem van onze Aarde.
Die fascinatie heeft ertoe geleid dat ik nog altijd stop met zappen als ik een natuurdocumentaire tegenkom. Ja, dat interesseert mij meer dan de zoveelste frats van deze of gene BV of andere beroemdheid.
En als je het hebt over natuurdocumentaires dan kan je onmogelijk voorbij de naam van Sir David Attenborough.
Die man was als documentairemaker en eigenlijk ook als TV maker een pionier. Hij heeft al veel documentaireseries en TV programma’s op zijn naam staan en hij weet nog altijd niet van ophouden. En dan moet je weten dat deze goede man vandaag HONDERD JAAR WORDT!

Honderd jaar verandering.
Sir David Attenborough werd geboren op acht mei 1926. Dat is dus honderd jaar geleden. En dat maakt dat hij getuige was van hoe de wereld in sneltempo veranderde. Om u een idee te geven. In 1926 waren we maar met 2 miljard mensen. Intussen is de wereldbevolking al gestegen tot 8,2 miljard mensen. En dat in een tijdpanne van honderd jaar. Dat is echt wel hallucinant. Vooral als je bedenkt dat het tienduizenden jaren duurde om aan die twee miljard mensen te komen. In die honderd jaar zijn meer dan de helft van de bossen verdwenen en zijn vele diersoorten voorgoed uitgestorven.
Allemaal dingen waar Sir David Attenborough als documentairemaker getuigen van was. Hij zal de wereld veranderen, hij zag de biodiversiteit achteruitgaan en hij waarschuwde ons daarvoor.

Honderd jaar worden is voor een mens een hele prestatie. Maar in het licht van de geschiedenis van de Aarde is honderd jaar eigenlijk niets. De mens is maar een voetnoot in de geschiedenis van de planeet. Maar diezelfde mens heeft het aanblik ervan grondig herschapen. En ik ben niet van mening dat dat iets is waar wij trots op moeten zijn. Want als je weet dat Europa oorspronkelijk een zeer bosrijk continent was, maar dat de meeste bossen en wouden werden gekapt toen de mens aan landbouw ging doen en alsmaar meer hout nodig had voor het bouwen van huizen, het maken van schepen en vooral voor het aanleggen van spoorlijnen. Ironisch genoeg zorgde de industriële revolutie er net voor dat er meer bos werd aangeplant. Limburg is een zeer bosrijke provincie, maar de meeste bossen werden aangeplant ten behoeve van de mijnbouw. Men had hout nodig om de mijngangen te stutten en daarom is in de streek rond Genk en Beringen massaal bomen gaan planten, vooral dan snelgroeiende bomen zoals dennen of sparren. De meesten daarvan waren echter uitheems en dat was eigenlijk niet zo gunstig voor de omgeving. Om maar een voorbeeld te geven. 
Ik zou het eigenlijk ook over de vele dieren die sinds ons ontstaan zijn uitgestorven. Daar heeft de mens veel meer de oorzaak van dan men tot nu toe vermoedde.

De invloed van de mens op het ecosysteem is enorm en onze verantwoordelijkheid is dan ook verpletterend. Sir David Attenborough was één van de eersten die ons daarop wees. Hij maakte reportages over de gorilla’s die met uitsterven bedreigd waren. Toen hij in de jaren zeventig voor het eerst naar Rwanda reisde om deze prachtige mensapen op beeld vast te leggen waren er nog maar 200 exemplaren in leven. Nu vijftig jaar later zijn er dat al meer dan 800. Dit toont aan hoe zijn documentaires het bewustzijn van de mensen over het belang van natuurbehoud aanwakkerden.
Weet je? Het Duitse woord voor televisie is fernsehen. Letterlijk vertaald ‘ver kijken’. Televisie doet ons verder kijken dan onze neus lang is. Doet ons beseffen dat onze wereld niet ophoud voorbij onze kerktoren of voorbij onze landsgrenzen. Of tenminste… DAT ZOU HET EIGENLIJK MOETEN DOEN!
En dat had David Attenborough heel goed begrepen. Hij reisde de hele wereld af van poolgebieden over woestijnen tot dichte oerwouden. Tot zelfs de diepzee toe.  En hij toonde ons hoe dieren in het wild leefden, wat iets heel anders is dan een leeuw die in de kooi van een dierentuin rondjes liep te draaien, wat tot pakweg de jaren tachtig standaard was in elke dierentuin. Dat is GELUKKIG nu toch wel veranderd.

Natuurdocumentaires maken is een heel huzarenstuk. Je moet er vooral veel geduld voor hebben, want uiteindelijk is het de maag van de leeuw die beslist wanneer het tijd is om achter die ene gazelle te jagen die hij misschien al de hele dag in het oog heeft. Want wees maar zeker dat leeuwen al heel snel door hebben welk dier er wat zwakjes bijloopt en dus makkelijk te grijpen is. Je moet ook weten waar je welk dier kan vinden en het vergt heel wat kunst om dan ook nog eens alles heel goed in beeld te brengen. Bovendien zijn er nog onverwachte omstandigheden zoals het weer dat omslaat of de veiligheid die in het gedrang komt. Want Afrikaanse of Zuid-Amerikaanse landen staan niet echt bekend om hun politieke stabiliteit.
En toch krijgen ze het telkens weer klaar en altijd weer met een prachtig resultaat.
Dat is voor mij de reden om even te stoppen met zappen als ik weer op zo’n prachtige natuurdocumentaire stoot.

1926-2026.
De wereld zag er heel anders uit in 1926, en er is in die honderd jaar heel wat gebeurd. De Tweede Wereldoorlog, het atoomtijdperk, de woelige jaren zestig, de pionierstijd van de ruimtevaart, de opkomst van computers en het internet, de samenleving die evolueerde naar een consumptiemaatschappij.
Ik wordt er in juli 52 en als ik bijvoorbeeld terugkijk naar mijn tienerjaren eind jaren tachtig, begin jaren negentig. Dan denk ik nu al ‘wat is de wereld toch hard veranderd’. Wat moet dat dan niet zijn voor iemand die geboren werd in een land dat toen gewoon een wereldrijk was. Men noemde ‘The British Empire’ wel eens ‘het rijk waar de zon nooit ondergaat’. Dertig jaar later werden al die landen die ooit onder Britse heerschappij stonden één voor één onafhankelijk.
David Attenborough groeide op in een tijd en land waar de klassenmaatschappij zeer strikt was. Was je vader een arbeider dan was de kans groot dat je later zelf ook arbeider zou worden en dat je je hele loopbaan in een fabriek of op een bouwwerf doorbracht. Werd je geboren in een ‘upper class’ familie dan lag al vast dat je zou trouwen met iemand van uw eigen stand of klasse. Want beide klassen leefden strikt gescheiden van elkaar. Maar David was de zoon van een leraar wat hem al vroeg wereldwijs maakte. Als kind verzamelde hij stenen, mineralen, fossielen en andere objecten uit de natuur en het lag al snel voor de hand dat hij iets in die richting zou studeren, dat werd geologie en dierkunde. Hij begon als redacteur voor een uitgeverij en werkte als redacteur aan handboeken wetenschap voor kinderen. Tot hij in 1950 besloot om te solliciteren bij de BBC waar hij zijn hele verdere carrière zou blijven werken.

Het is onmogelijk om hier alle documentaires op te noemen die hij heeft gemaakt. Die vind je terug op Wikipedia en op IMDB (Internet Movie DataBase). Dat laatste is een zeer interessante site voor films en aanverwanten. Geen film die ooit werd uitgebracht of je vindt hem daar terug.
En natuurlijk kan je zijn documentaires terugvinden op Youtube, moet je echt wel eens doen.
De man spreekt altijd op rustige toon en legt de dingen zeer helder en eenvoudig uit. En dat is ook handig voor wie de Engelse taal niet goed machtig is.
Anyway, ik hoor hem wel graag praten in dat gezapige Oxford English. Eigenlijk hoor ik dat sowieso heel graag. Ja ik beken, ik ben toch wel een beetje een anglofiel. Ik vind Engeland, nu ja zeg maar gerust Het Verenigd Koninkrijk een heel fascinerend land. Ik ging er voor het eerst naartoe op schoolreis, met de veerboot Prins Albert en de tweede keer met de toen nog fonkelnieuwe Prins Filip. Vanuit Oostende naar Dover waar we de eerste keer naartoe gingen. Later werd het Canterbury, een oud en authentiek Engels stadje met als belangrijkste bezienswaardigheid de imposante kathedraal. Toch zeker tot eind jaren negentig was Het Verenigd Koninkrijk nog echt wel een andere wereld. De rode telefooncellen en dubbeldekkers, de zwarte taxi’s, de Bobby’s met hun typische hoofddeksels en zeker in die tijd de auto’s die je op het continent maar zelden zag. De Triumph, de Morris Marina, de Lotus, de Jaguar, de Austin-Martin (James Bond iemand?).
En natuurlijk is er de British Comedy, and i shall tell this only once!

Anyway: Happy 100th Birthday Sir David Attenborough.